Amaç 5. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
Raporlama yılı 2025.
Üniversitenin kendini nasıl yönettiği: politikalar, ofisler, yönetim sistemleri ve destek hizmetleri.
Özyeğin Üniversitesi, öğrenim, çalışma hayatı ve üniversite yaşamının her alanında kadınlara karşı ayrımcılığı yasaklayan yazılı ve kamuya açık bir politikaya sahiptir. Bu taahhüt, 2025 boyunca yürürlükte olan önceki ayrımcılık karşıtı düzenlemelerde yer almış; 2025'te hazırlıklarına başlanan ve 2026'da yürürlüğe giren Eşitlik, Çeşitlilik, Kapsayıcılık ve Aidiyet (EDIB) Politikası'nda bir araya getirilmiştir. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Planı, bu alanda çalışan destek birimleri ve her yıl kamuyla paylaşılan raporlar aracılığıyla uygulanır.
EDIB Politikası kapsayıcılık, hakkaniyet, adalet ve bireysel liyakati temel değerler olarak tanımlar ve ayrımcılığın kesinlikle yasak olduğunu belirtir. Üniversite topluluğunun tüm üyelerini, bunlarla sınırlı olmamak üzere toplumsal cinsiyet, cinsiyet, cinsiyet kimliği, cinsel yönelim, yaş, ırk, din veya inanç, ulusal veya etnik köken, sosyoekonomik geçmiş ve engellilik temelinde korur.
Politika öğrencileri, akademik ve idari personeli, üçüncü taraf paydaşları, ziyaretçileri ve üniversite yerleşkesinde ya da üniversitenin desteklediği etkinliklerde bulunan yüklenicileri kapsar. Ayrımcılık yasağı eğitim, istihdam, burs verilmesi ve üniversitenin desteklediği programlara ilişkin kararlarda açıkça uygulanır.
Kadınlar kabul, burs, mali destek ve öğrenci yaşamına eşit erişime sahiptir. EDIB Politikası, Üniversiteyi ihtiyaca dayalı destek vermeye, maliyetler konusunda şeffaf bilgi sunmaya, akran mentorluğuna ve toplumsal cinsiyet, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık ve tacizi önleyen önlemler almaya yükümlü kılar.
2024-25 akademik yılında bir programa başlayan 1.618,1 FTE öğrencinin 805,8'i (%49,8) ve 1.485 mezunun 757'si (%51) kadındır.
EDIB Politikası'nın 4.1. bölümü istihdamın tüm aşamalarını kapsar. Üniversite; yapılandırılmış mülakatlar, nesnel ölçütler ve mümkün olduğunda çeşitliliği gözeten komisyonlarla önyargıyı azaltan seçim süreçleri yürütmeyi, aday havuzunu genişletmeyi, eşit işe eşit ücret ödemeyi, liyakate dayalı ve şeffaf terfi yolları sunmayı, işe alım, terfi ve işte kalma verilerini cinsiyete göre izlemeyi ve iş-yaşam dengesini destekleyen önlemler almayı taahhüt eder. İş yerinde eşit davranma ilkesi ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesiyle güvence altındadır.
2024-25'te Üniversitenin 41,1 FTE kıdemli akademik kadrosunun 18,2'si (%44) kadındır.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Planı bu taahhütleri eyleme dönüştürür. İlk plan, Horizon 2020 PLOTINA projesi kapsamındaki öz değerlendirmenin ardından 2017'de kabul edilmiştir. Senato onaylı ikinci plan (TCEP v2, 2024-2028) yedi alanda 43 eylem belirler: yönetim organları ve karar vericiler, kariyer gelişimi, işe alım ve iş-yaşam bütünleşmesi, araştırma, müfredat, öğrenciler ve bilgi aktarımı. Planı, Rektörlüğe bağlı Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ofisi koordine eder.
Rektörlüğe bağlı Esenlik ve Eşitlik Ofisi; Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ofisi'ni, Engelsiz Birimi'ni, Kültürlerarası Farkındalık ve Destek Ofisi'ni ve Ayrımcılığı ve Şiddeti Önleme Birimi'ni bir araya getirir. Herkes weo@ozyegin.edu.tr adresinden Ofis'e gizlilik içinde danışabilir. Ofis 24 iş saati içinde yanıt verir.
Resmi başvurular yetkili birim tarafından ele alınır: idari personel için İnsan Kaynakları, akademik personel için Akademik İşlerden Sorumlu Rektör Yardımcılığı, öğrenciler için ilgili dekanlık. Bir bildirim yapıldığında Üniversite şunları güvence altına alır:
Doğrulanan ihlallerde, mevzuat ve Üniversite yönetmelikleri doğrultusunda eğitici ve düzeltici önlemlerden resmi yaptırımlara kadar uzanan tedbirler uygulanır.
Üniversite öğrenci ve personele ilişkin cinsiyete göre ayrıştırılmış veri toplar ve bu verileri her yıl Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Raporu'nda yayımlar. EDIB Politikası; Esenlik ve Eşitlik Ofisi, İnsan Kaynakları, Öğrenci Dekanlığı, öğretim üyeleri, öğrenciler ve idari personel temsilcilerinden oluşan, Rektör tarafından atanan bir komisyon tarafından her yıl gözden geçirilir. Politikaya ilişkin eğitim, yeni öğrenciler, akademik ve idari personel için zorunludur.
Politika; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesine, 4857 sayılı İş Kanunu'na, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'na, ILO'nun 111 sayılı Sözleşmesi'ne ve UNESCO Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşme'ye dayanır.
Özyeğin Üniversitesi cinsiyet kimliği gerekçesiyle ayrımcılığı yasaklar ve bu koruma Üniversite topluluğunun trans ve non-binary üyelerini de kapsar. Taahhüt Üniversitenin Eşitlik, Çeşitlilik, Kapsayıcılık ve Aidiyet (EDIB) Politikası'nda yer alır. 2025'te hazırlıklarına başlanan ve 2026'da yürürlüğe giren politika:
Özyeğin Üniversitesinin Çalışan Ebeveyn Hakları Rehberi (İnsan Kaynakları, DDOK_410_05, sürüm 1, yayın tarihi 7 Nisan 2025), ebeveyn olan çalışanların yasal haklarını ve Üniversitenin yasanın ötesinde sağladığı ek hakları ortaya koyar. Üniversite toplumsal cinsiyet eşitliği taahhüdü doğrultusunda çocuk bakımının adil dağılımını ve bu sorumluluğun tüm ebeveynlerce eşit paylaşılmasını teşvik eder ve çalışanların çocuklarına bakarken iş–yaşam dengesini destekler.
Bu haklarla ilgili sorular İnsan Kaynakları tarafından yanıtlanıyor (ik@ozyegin.edu.tr).
Özyeğin Üniversitesinde çalışan ebeveynleri desteklemek, çocuk bakımını işyerinin sınırlarını aşan temel bir sorumluluk olarak tanımakla başlar. Üniversite bakımın farklı biçimler aldığını ve çocuk yetiştirmenin gereklerinin çalışanların mesleki ve kişisel yaşamlarını şekillendirebileceğini kabul eder. Bakım sorumluluklarının eşitlikçi dağılımı taahhüdüyle hareket eden Özyeğin Üniversitesi, çalışanların ebeveynlik sürecini yönetmelerine, bakım sorumluluklarını paylaşmalarına ve iş ile aile yaşamı arasında sürdürülebilir bir denge kurmalarına yardımcı olmak için bir dizi kurumsal hak sunar.
Bu yaklaşımın temel bileşenlerinden biri, küçük çocuğu olan tüm tam zamanlı akademik ve idari çalışanlara aylık maddi destek sağlayan Çocuk Bakımı ve Kreş Destek Programı'dır. Özyeğin Üniversitesi çalışanlarını birbirini tamamlayan iki düzenlemeyle destekler: kreşe gitmeyen 0–36 aylık çocuklar için bakım yardımı ve uygun kurumlarda kreşe giden 66 aylığa kadar çocuklar için kreş yardımı.
Maddi desteği yasal sürenin ötesine uzatılmış süt izni ve kampüsteki emzirme odaları gibi ek ebeveyn hakları ve işyeri düzenlemeleri tamamlıyor. Üniversite ayrıca uygun ebeveynlerin çocuklarının eğitimindeki önemli anlarda yanlarında olabilmeleri için Okulun İlk Günü ve Karne izinleri sunuyor. Buna ek olarak bakım sorumluluklarının farklı koşullarda ortaya çıkabileceğini ve küçük çocukların önceden planlanmış ihtiyaçlarının ötesine geçebileceğini kabul eden Bakım İzni de veriyor. Bu düzenlemelerin yanı sıra evlat edinen ve koruyucu ebeveynlere yönelik ek izin hakları ve destek önlemleri, farklı aile yapılarını ve bakım ilişkilerini tanıyan kapsayıcı bir ebeveynlik anlayışını yansıtıyor. Üniversite çalışanların eşleri ve çocukları için de sağlık sigortası sağlayarak sağlık haklarını ailelerine genişletiyor. Bu kapsamda doğum öncesi bakım ve doğum yardımı gibi annelikle ilgili teminatlar ile yenidoğanlara yönelik düzenlemeler de yer alıyor. Bu haklar birlikte Üniversitenin çalışanları ve ailelerini yaşamın farklı evrelerinde destekleyen kapsamlı yaklaşımını güçlendiriyor.
Bu kaynakları daha erişilebilir ve kolay anlaşılır kılmak için Özyeğin Üniversitesi, yasal hakları ve Üniversitenin sunduğu ek hakları çalışanlar için tek ve pratik bir kaynakta toplayan Çalışan Ebeveyn Hakları Rehberi'ni hazırladı. Rehber çalışanlara ebeveyn izni, çocuk bakımı ve kreş yardımı, sağlık sigortası ve aileyle ilgili diğer düzenlemeler konusunda pratik bir başvuru kaynağı sunuyor. Bu önlemler birlikte bakımı ortak bir toplumsal sorumluluk olarak gören ve çalışanları ebeveynliğin farklı evrelerinde desteklemeyi amaçlayan kurumsal bir yaklaşımı yansıtıyor.
2024–2025 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Raporu, bu desteğin nasıl izlendiğini ve genişletildiğini kayıt altına alıyor. Çocuk bakım sorumluluğu olan çalışanlara yönelik bir çalışma sekiz alanda yapısal desteğe dönüştü, kampüsteki emzirme odaları için bir kapasite raporu hazırlandı ve iyileştirme çalışmaları başladı, bir iş birliğiyle 110 çalışan ebeveyne ürün desteği sağlandı. Yarı zamanlı ve uzaktan çalışma dahil esnek çalışma düzenlemeleri de gözden geçirildi.
ÖzÜ Çocuk çalışanların çocukları için her yaz, çocuk bakımı bulmanın en zor olduğu dönemde Çekmeköy kampüsünde altı hafta boyunca düzenlenen ücretsiz ve tam günlük bir program. 6–12 yaş arası çocuklar 09.00–16.00 arasında derslere, atölyelere ve spora katılıyor ve öğle yemeğini kampüste yiyor. Maliyetin tamamını Üniversite karşılıyor.
2026 ebeveyn anketinde katılımcıların %94,7'si programın her yıl sürmesini istedi, %89,5'i programın Üniversiteye aidiyet duygularını güçlendirdiğini söyledi. Ebeveynler en çok programın çocuklarına güvenli ve nitelikli bir zaman sunduğunu ve iş–yaşam dengelerini desteklediğini belirtti.
Yaz programı dışında Üniversite çalışanlara maddi çocuk bakım desteği sağlıyor. Kreş desteğinin tutarı her yıl gözden geçirilip güncelleniyor.
Özyeğin Üniversitesinde ayrımcılık ve diğer uygunsuz davranış biçimlerine ilişkin endişeleri dile getirme hakkı, bunu yaparken korunma hakkından ayrılamaz. Üniversite ayrımcılığa karşı anlamlı bir korumanın ayrımcı davranışı yasaklamaktan fazlasını gerektirdiğini kabul eder: kişilerin olumsuz sonuçlardan korkmadan endişelerini bildirebileceği, rehberlik isteyebileceği ve kurumsal inceleme süreçlerine katılabileceği bir ortam da gerekir. Bu taahhüt misillemeyi açıkça yasaklayan ve saygıyı, adaleti, gizliliği ve hesap verebilirliği kurumsal yaşamın temel ilkeleri olarak belirleyen Davranış Kuralları'na yansımıştır.
Üniversitenin Davranış Kuralları iyi niyetle etik ihlal şüphesi bildiren kişileri ve bir soruşturma sırasında bilgi ya da tanıklık sağlayanları açıkça korur. Endişelerini dile getiren kişilere yönelik misilleme, dışlama ve dolaylı baskıya hoşgörü gösterilmez ve misilleme niteliğindeki davranış başlı başına bir etik ihlal sayılır. Bu korumalar, özellikle mesleki ilişkilerin, kurumsal hiyerarşilerin ya da yetki farklarının söz konusu olduğu durumlarda, sesini yükselten kişilerin asıl olayın ötesine geçen kırılganlıklarla karşılaşabileceğini kabul eder.
Etik endişelerin Üniversite topluluğunun her kesiminden dile getirilebilmesi için Özyeğin Üniversitesi öğrencilere, akademik ve idari personele hizmet veren, birden çok ve erişilebilir bildirim ve kurumsal inceleme mekanizması sürdürür. Özel bildirim kanalları ethicsforstudents@ozyegin.edu.tr ve ethicsforstaff@ozyegin.edu.tr adresleridir ve bildirimler görevlendirilmiş Etik Uyum Sorumluları tarafından gizlilik içinde incelenir. Ayrımcılık, taciz ya da eşitlik ilkelerinin ihlaline ilişkin endişeler doğrudan Esenlik ve Eşitlik Ofisi'ne de iletilebilir. İlk yanıt 24 saat içinde verilir ve bildirimler anonim olarak yapılabilir. Üniversitenin etik endişeleri ele alma taahhüdü, üniversite yaşamının bütünlüğünü, iyi oluşunu ve eşitlikçi niteliğini zedeleyebilecek, öğrencileri ve çalışanları etkileyen vakaları alan ve inceleyen Üniversite Yaşamı Etik Üst Kurulu'nun çalışmalarına da yansır. Birbirini tamamlayan bu kanallar ve yapılar gizliliği, tarafsız değerlendirmeyi ve misillemeye karşı korumayı gözetirken bildirimi Üniversite topluluğunun farklı üyeleri için erişilebilir kılmayı amaçlar.
Üniversitenin yaklaşımı koşulların müdahale gerektirdiği durumlarda koruyucu önlemleri de kapsar. Vakanın niteliğine göre uygun adımlar çalışma düzenlemelerinde değişiklik, yakın çevrede değişiklik, idari önlemler ya da daha fazla zararı önlemeye ve güvenli ve saygılı bir ortamı yeniden sağlamaya yönelik diğer eylemler olabilir. Özyeğin Üniversitesi misillemenin açıkça yasaklanmasını gizli bildirim, tarafsız inceleme ve koruyucu müdahale imkânıyla birleştirerek sesini yükseltmenin kişisel ya da mesleki bir risk kaynağı değil, bireysel hakların ve kurumsal sorumluluğun bir gereği olarak görülmesini sağlamayı amaçlar.
Çalışan Ebeveyn Hakları Rehberi (İnsan Kaynakları, DDOK_410_05, sürüm 1, yayın tarihi 7 Nisan 2025) ebeveyn haklarını babalara ve bir çocuğun bakımını üstlenen her çalışana genişletir. Üniversite bakım sorumluluklarının tüm ebeveynlerce eşit paylaşılmasının ücretsiz ev içi emeğin yeniden dağıtılmasında temel olduğunu belirtir ve yasanın ötesinde sunduğu hakların merkezine toplumsal cinsiyet eşitliğini koyar.