← Etki ana sayfası

Amaç 12. Sorumlu Üretim ve Tüketim

SKA 2025 Raporundan Bakış

Özyeğin Üniversitesi SKA Raporu 2025, SKA 12 kısmı, sayfa 67–71. Raporlama dönemi 1 Ocak - 31 Aralık 2025. Rapor İngilizcedir, bu sayfadaki metin raporun çevirisidir.

Üretim ve tüketim kalıpları dünya genelinde sürdürülebilir olmaktan uzak. Özyeğin Üniversitesi Sıfır Atık Belgesini alan ilk Türk üniversitesi oldu ve belgeyi 2025'te yeniledi. Kampüsün tamamında atıkları kaynağında ayrıştırıyor ve döngüsel ekonomi uygulamalarını tedarikçilere, işletmelere ve gıda sektörüne taşıyor.

33Bilimsel yayın (2021–2025)
0,71Atıf etkisi (FWCI)
4Avrupa ve ulusal proje
12Kayıtlı çalışma (2023–2025 ve süren)

2025'te ilerleme

Kaynak: Özyeğin Üniversitesi SKA Raporu 2025, SKA 12 kısmı, sayfa 67 (PDF).

  • Sıfır Atık Belgesi kampüs ve yurtların denetiminin ardından 11 Haziran 2025'te yenilendi.
  • Temmuz 2025'ten beri: tek kullanımlık plastik ve karton bardaklar kampüs mutfaklarından kaldırıldı, ofis ve dersliklerdeki bireysel çöp kutularının yerini ikili atık istasyonları aldı. Hedef 2029'a kadar kişi başı atığı yüzde 12,61 azaltmak.
  • 2025'te 1.480 ton atık oluştu, 1.468 tonu (yüzde 99) geri dönüşüme ya da geri kazanıma gönderildi. Ölçüm, konteyner örneklemesine ve günlük sayıma dayanan yeni ve daha kapsamlı bir yöntemle yapıldı.
  • 2025'te kaynağında ayrıştırılan 66.854 kg ambalaj atığı (kâğıt, plastik, metal ve cam).
  • 2025'te tedarikçi ve işletmeci personeline su, enerji ve atık yönetimi üzerine tedarikçi sürdürülebilirlik eğitimi.
  • SKD Türkiye ile yürütülen SustainHUB Academy ikinci dönemine 11 Eylül 2025'te başladı.

Eğitim ve Öğrenci Katılımı

Kaynak: Özyeğin Üniversitesi SKA Raporu 2025, SKA 12 kısmı, sayfa 68 (PDF).

Yemekhanede öğrenciler
Yemekhanede öğrenciler

Sorumlu tüketim kampüsteki uygulamalarla öğreniliyor. 19 Mart 2025'te Küresel Geri Dönüşüm Günü için düzenlenen Tükettiklerimizi Eritiyoruz etkinliği öğrencileri Üniversitenin atık yönetimi ve geri dönüşümü hakkında bilgilendirdi ve Özyeğin'de karbon nötr olarak düzenlenen ilk etkinlik oldu. Etkinlik SEC 101 dersi ve ÖzÜ Cares gönüllülük programı kapsamında HSE öğrenci topluluğuyla yürütüldü.

Döngüsel tasarım üreterek öğretiliyor: OpenFab kendi 3B baskı hizmetinin filament atığını yeniden kullanıyor. SEC 180 Sürdürülebilir Kampüs Uygulamaları dersi öğrencileri, çalışanları ve tedarikçileri kampüs sorunları üzerine Araştırma Aksiyon Takımlarında bir araya getiriyor. Tedarikçi ve alt yüklenici personeli 2025'te su, enerji ve atık yönetimi eğitimi aldı.

Tükettiklerimizi Eritiyoruz, 19 Mart 2025.

2024–2025 boyunca Üniversitenin kendi tedarikçilerine verilen tedarikçi sürdürülebilirlik eğitimi.

Üniversitede karbon nötr olarak işlenen ilk ders olan karbon nötr Mühendis Olmak dersi.

Döngüsel Tasarım söyleşisi ve sürdürülebilir iş modellerini teşvik eden Future Greens.

Tükettiklerimizi Eritiyoruz! Kampanya ilk düzenlendiğinden bu yana atölyeler, kampüs temizlikleri ve Üniversitenin atık yönetimi üzerine oturumlarla yaklaşık 600 öğrenciye ulaştı. Öğrenciler temizlik personeliyle birlikte atık topladı. Öğrenme yönetim sistemindeki zorunlu çevre farkındalığı modülleri, dijital ekranlar ve QR kodlu mesajlar aynı alışkanlıkları pekiştiriyor.

Kampüs Operasyonları ve Altyapı

Kaynak: Özyeğin Üniversitesi SKA Raporu 2025, SKA 12 kısmı, sayfa 69 (PDF).

Ana kampüs yemekhanesi
Ana kampüs yemekhanesi

Özyeğin, 14 Şubat 2020'de ulusal Sıfır Atık Belgesini alan ilk yükseköğretim kurumları arasındaydı. Denetimlerin ardından belge, kaynakların verimli kullanımını, kaynağında ayrıştırmayı ve geri dönüşümü kapsayan Çekmeköy kampüsü ve öğrenci yurtlarındaki atık yönetimi için 11 Haziran 2025'te yeniden verildi.

2025'te işleyişte değişiklikler yapıldı. Ofislerdeki bireysel çöp kutuları kaldırılarak ortak alanlarda ikili toplamaya geçildi, hedef dört yılda toplam atığı yüzde 12 azaltmak. Kırk tekli kutu yeni ekipman alınmadan dönüştürüldü. Çevre yönetimi 2014'ten beri ISO 14001 ile yürütülüyor, ISO 20400 ile uyumlu Sürdürülebilir Satın Alma Politikası da sürdürülebilirlik ölçütlerini satın almaya yerleştiriyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının programı kapsamındaki Sıfır Atık Belgesi. Özyeğin belgeyi Şubat 2020'de alan ilk Türk üniversitesi oldu, belge Haziran 2025'te yenilendi.

Atık ekipmanının döngüsel dönüşümü.

Kırk tekli kutu yeni ekipman alınmadan ikili sisteme dönüştürüldü.

ISO 20400 ile uyumlu, çevre ve sürdürülebilirlik ölçütlerini satın almaya entegre eden ve Üniversitenin standartlarını tedarikçilerine taşıyan Sürdürülebilir Satın Alma Politikası.

Mart 2014'ten beri belgeli ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi. Üniversite, BM Küresel İlkeler Sözleşmesi İlerleme Bildiriminde bu belgeyle akredite edilen ilk Türk üniversitesi olarak kayıtlı.

TEMA ile güvenli kâğıt imhası.

Kâğıt kullanımı yüzde 40 azaldı.

Afiş, broşür ve diğer basılı materyaller dahil kişi başı kâğıt kullanımı 2024'teki 4,89 kg'dan 2025'te 2,91 kg'a düştü, hedef 4,08 kg idi. Üniversite 2025'te 8 tonu fotokopi kâğıdı olmak üzere 17,5 ton kâğıt kullandı.

2025'te ambalaj atığı.

66.854 kg kâğıt, plastik, metal ve cam ambalaj atığı kaynağında ayrıştırılarak geri dönüşüme gönderildi. Üniversitede 2025'te toplam 1.480 ton atık oluştu, bunun 1.468 tonu (yüzde 99) geri dönüşüme ya da geri kazanıma gitti. 2025 rakamları yeni ve daha kapsamlı bir yöntemle hesaplandı. Kampüs ve yurtlar için ortalama konteyner ağırlıkları örneklemeyle ölçüldü, İdari İşler dolu konteynerleri her gün sayıyor. Önceki yıllarda Çekmeköy Belediyesinin yıl sonu tahminine dayanılıyordu, bu nedenle 202 tondan yükselişin büyük bölümü atığın artmasından değil yöntemin değişmesinden kaynaklanıyor.

Tek kullanımlık plastik.

Kampüsteki içme suyu noktalarının çoğu, damacanalı su sebillerinin yerini alan şebekeye bağlı, filtreli sebiller ve mutfak arıtma cihazları. Damacanalı sebiller güvenlik noktalarında, bazı ofislerde ve etkinliklerde kalıyor. Kampüs mutfaklarında artık plastik ve kâğıt bardak verilmiyor, çalışanlara cam şişe veriliyor ve etkinliklerde yeniden kullanılabilir malzemeler teşvik ediliyor.

Temmuz 2025'ten beri.

Tek kullanımlık plastik ve karton bardaklar kampüs mutfaklarından kaldırıldı, ofis ve dersliklerdeki bireysel çöp kutularının yerini ortak alanlarda ikili atık istasyonları aldı. Açık alandaki kutular iki bölmeli hâle getiriliyor. 2029 hedefi kişi başı atıkta yüzde 12,61 azalmayla yılda 215,58 kg'a inmek. Plastik kapaklar gibi seçilmiş atık akışları öğrencilerin prototip çalışmaları için OpenFab'a gidiyor.

Toplumsal Katkı ve Ortaklıklar

Kaynak: Özyeğin Üniversitesi SKA Raporu 2025, SKA 12 kısmı, sayfa 70 (PDF).

Kampüs mağazası
Kampüs mağazası

Özyeğin sorumlu üretimi iş dünyasına taşıyor. SKD Türkiye ile yürütülen SustainHUB Academy altı modüllük programında ESG, döngüsel ekonomi ve iklim hukukunu işliyor, ikinci dönemi 11 Eylül 2025'te başladı. Gıda Atıklarının Tadı Kaçtı paneli ve Le Cordon Bleu ile düzenlenen sürdürülebilir gastronomi etkinlikleri uygulamaları gıda sektörüyle paylaşıyor.

Kamuya açık konferanslar konuyu gündemde tutuyor: TÜSİAD ve Global Compact Türkiye ile SÜR Sürdürülebilirlik Konferansı.

SKD Türkiye ile yürütülen, Üniversite dışına açık bir yeşil dönüşüm programı olan SustainHUB Academy, 11 Eylül 2025'te ikinci dönemine başladı.

Gıda Atıklarının Tadı Kaçtı paneli.

Araştırma Çalışmaları

Kaynak: Özyeğin Üniversitesi SKA Raporu 2025, SKA 12 kısmı, sayfa 71 (PDF).

Laboratuvar araştırması
Laboratuvar araştırması

Avrupa ve Ulusal Projeler

  • ReBuild-3D (AB, koordinatör)
  • Fix-APro (Ufuk Avrupa MSCA)
  • TÜBİTAK 1001: sıfır atık gıda tedarik zincirleri
  • TÜBİTAK 3005: nesli tehlikedeki yerel üzüm çeşitleri

Bu amaca ilişkin araştırmalar malzemeleri, tedarik zincirlerini ve mirası birbirine bağlıyor. Özyeğin'in AB desteğiyle koordine ettiği ReBuild-3D döngüsel, düşük karbonlu yapı malzemeleri geliştiriyor. Bir TÜBİTAK 1001 projesi sıfır atık gıda tedarik zincirleri için analitik modeller kuruyor, 2025'te destek alan Fix-APro alternatif proteinlerin gıda sistemlerine nasıl girebileceğini inceliyor. Katmanlı İmalat Alaşımları Araştırma Merkezi ileri imalatta malzeme verimliliği üzerine çalışıyor.

Raporlama Üniversitenin hesap verebilirliğinin parçası. Özyeğin 2020'de karbon ayak izi raporu, 2023'te su ayak izi raporu yayımlayan Türkiye'deki ilk üniversite oldu. Bir Sürdürülebilirlik Raporu, bu SKA Raporu ve GreenMetric bildirimleri yayımlıyor ve 2018'de imzaladığı BM Küresel İlkeler Sözleşmesine raporlama yapıyor.

Sıfır Atığa Doğru: sürdürülebilir gıda tedarik zincirleri için analitik modeller, TÜBİTAK 1001.

Sürdürülebilirlik raporlaması.

Üniversite bir Sürdürülebilirlik Raporu, bu SKA Raporu ve GreenMetric bildirimleri yayımlıyor ve GreenMetric'te beş kez Türk vakıf üniversiteleri arasında birinci oldu.

2025'ten seçilmiş yayınlar.

SciVal'de bu amaçla eşleşen Scopus dizinli yayınlar.

  • Extracting airline emission KPIs from sustainability reports using large language models (LLMs), Transportation Research Interdisciplinary Perspectives.
  • Enhancing the performance of 3D-printed fiber-Reinforced mortar: synergistic effects of clays and bacterial cells as viscosity modifying agents, Journal of Sustainable Cement-Based Materials.
  • Airline sustainability reporting in Europe: Progress, compliance and challenges, Environmental and Sustainability Indicators.

Raporlama döneminden sonra · 2026

18 Şubat 2026'da yayımlanan, ISO 20400 doğrultusunda hazırlanan ve yaşam döngüsü yaklaşımını, etik tedariki, Kapsam 3 emisyonlarını ve tedarikçi gelişimini kapsayan Sürdürülebilir Satın Alma ve Sorumlu Tedarik Politikası.

Bu bölümü SKA Raporu 2025'te okuyun (PDF, İngilizce, sayfa 67–71)